Overheidsdiensten: ‘Word minder efficiënt !’
Postbodes die twee keer per week brieven bezorgen, stationsloketten die sluiten en bushaltes die worden afgeschaft. Economisch zeer verantwoord en bijzonder efficiënt, maar als gevolg raken eenzame mensen nog meer geïsoleerd, kunnen ouderen moeilijker thuis blijven wonen en kunnen kwetsbare mensen amper nog hun eigen boontjes doppen. Sommigen leven zo geïsoleerd dat de postbode de enige is met wie ze een praatje maken. Jaren geleden vroegen gemeentebesturen postbodes vroegen om een oogje in het zeil te houden en al te flagrante eenzaamheid of armoede te melden. Op sommige plekken werd een project opgestart waarbij postbodes op vraag van een gemeentebestuur of OCMW bij bejaarde bewoners of andere kwetsbare groepen langsgaan met een vragenlijst over hun leefsituatie. Maar vanaf maart 2020 worden die bezoekjes schaarser, want dan worden niet-dringende brieven maar twee keer per week bezorgd. Omdat er steeds minder brieven worden verstuurd, greep Bpost in om niet verlieslatend te worden.
Net zoals inmiddels honderden bankloketten, postkantoren en kleine stations(loketten) en ook plaatselijke vestigingen van bibliotheken en gemeentediensten zijn gesloten of beperktere openingsuren hebben gekregen, alleen nog op afspraak opengaan of helemaal zijn verdwenen.
Omdat de meeste mensen - relatief jong, hoogopgeleid en welstellend - hun zaken zoveel mogelijk online regelen, is het kennelijk niet efficiënt meer om al die gebouwen te financieren en voltijdse loketbedienden te betalen. Het tegenwoordige dogma – efficiëntie - is intussen ook tot ver in de openbare diensten en de zorgsector is doorgedrongen. Volgens de politiek kan de overheid niet alles zelf doen omdat dat onhaalbaar en onbetaalbaar is en moeten we allemáál onze verantwoordelijkheid nemen, zeker voor de kwetsbaarste groepen in de samenleving, zoals ouderen, mensen met een handicap en kansarmen. Bestuurders willen een warme samenleving waar burgers voor elkaar zorgen. Dat klinkt mooi, maar dat staat dan haaks op het besparen op diensten die daarbij kunnen helpen. Want maak ons niet wijs dat ouderen zo lang mogelijk thuis moeten kunnen wonen als het hen haast onmogelijk wordt gemaakt om nog zelf naar de post te gaan, hun bankzaken te regelen, een bushalte te bereiken of een nieuwe identiteitskaart op te halen. Pleit niet voor vermaatschappelijking van de zorg als je ondertussen bespaart op allerlei laagdrempelige diensten.
Van een bank die winst moeten maken is te verwachten dat die zoveel mogelijk probeert af te slanken. Maar van de overheid mag men verwachten dat bij noodzakelijke besparingen op de dienstverlening de maatschappelijke neveneffecten niet uit het oog worden verloren en op de een of andere manier worden opgevangen. Wat gaat Bpost bijvoorbeeld doen met het geld dat wordt bespaard door postbodes maar twee keer per week post te laten bezorgen? En wat wil de NMBS doen ter compensatie van al die gesloten loketten en stationnetjes? Met een deel van het geld dat overheidsdiensten en -bedrijven hiermee uitsparen, kunnen ze projecten opzetten om mensen te bereiken die anders door mentale, fysieke of praktische beperkingen geen beroep meer op hun diensten kunnen doen. Sommige lokale besturen geven het goede voorbeeld. Er zijn dienstencentra die medewerkers naar kwetsbare mensen sturen om ze thuis met hun administratie en bankzaken te helpen of om eens per jaar op de koffie te gaan bij inwoners die geïsoleerd dreigen te raken. Op sommige plekken worden zelfs pendeldiensten ingelegd zodat mensen die de administratieve weg moeilijk vinden of slecht ter been zijn naar de bank, de post, het stadsloket of de Lijnwinkel kunnen gaan. Al dan niet samen met een vrijwilliger die hen kan bijstaan. Van die besturen kunnen de Vlaamse en federale regering veel leren. Stel je voor dat postbodes hun vrijgekomen tijd mogen benutten om brieven op te halen bij ouderen of kwetsbare mensen te helpen met hun correspondentie. Heel inefficiënt, maar ook ontzettend menselijk.
Bron: Knack-redactrice Ann Peuteman in Knack 2 juli 2019
